Joan Baez: I am a Noise

Gisteravond zijn mevrouw Frits en ik naar de film Joan Baez: I am a Noise geweest. De documentaire draaide in Slieker, een filmhuis in Leeuwarden. Een bijzondere film. We volgen Baez op haar afscheidstournee, nog net voordat corona toe sloeg.

We zien haar opkomst, als jonge zangeres. De Burgenrechtenbeweging, met dominee Martin Luther King. Haar verhouding met mannen (en een vrouw). Haar familie. Een geheim uit haar jeugd.

En natuurlijk Bob Dylan. Geen film of artikel over Joan Baez, of Dylan moet ook genoemd worden. Baez introduceerde Dylan bij de (folk)muziekliefhebbers. Maar Dylan streefde zijn mentor voorbij. De kip baarde een kuiken, maar de kuiken duwde de kip weg - of woorden van gelijke strekking worden door de zangeres geuit.

Een mooie film. Indrukwekkend verhaal, waar ik eigenlijk niet heel veel van af wist. Nu ben ik iets dichter bij Joan gekomen. Voor Dylan-fans ook een aanrader. Niet alleen vanwege het filmmateriaal en de vele liedjes van de bard die de revue passeren. Maar ook vanwege een (zijdelingse) blik op de man - waarvan we al wel wat weten, maar op deze manier ook weer een beetje beter.

Hoe lang draait de film nog in de bioscopen en filmhuizen? Duurt het nog lang voordat I Am A Noise op televisie wordt uitgezonden? Wanneer kunnen we de dvd (of blueray) verwachten?

Nog één detail dan. Patti Smith produceerde de film. Die kennen we: zij trad op tijdens het gala van het Nobelcomité in Oslo, toen Dylan de literatuurprijs kreeg toegekend. Dylan kon zelf niet (volle agenda), maar zijn vriendin Patti zong, enorm gespannen, het mooie A Hard Rain’s A-Gonna Fall.

Zo is Dylan altijd weer aanwezig.

Ik ben een geluid

Op internet verschijnen berichten dat Françoise Hardy is overleden. Ze overleed na een ziekbed; de zangeres en actrice leed aan lymfeklierkanker en strottenhoofdkanker, lees ik op Wikipedia. Ik ken haar niet, maar ze wordt in een adem genoemd met Bob Dylan. Hij was in de jaren zestig een beetje verliefd op haar.

Is zij de inspiratie voor Claire Clark? Dit personage wordt door Charlotte Gainsbourg gespeeld in de film I'm Not There. Deze Claire is de echtgenote van Robbie Clark, een van de zes Dylan-karakters in de film. Het zou me niet verbazen als deze Hardy op die manier wordt weergegeven.

Enfin. Dylan staat niet bekend om zijn huwelijkse trouw. De ene scharrel wist niet van de andere. Dat soort dingen. Daar kan Joan Baez over meepraten. Zij nam de jonge Dylan op sleeptouw in de folkwereld, deels ook omdat ze verliefd op hem was. Maar die liefde bleek niet wederzijds.

Over Baez is de film I Am A Noise verschenen. De film volgt de zangeres op haar afscheidstournee door Amerika en Europa. Het lijkt me een mooie film. Benieuwd hoeveel Dylan hier in voorkomt. Maar misschien is het ook wel Joan's wraak, door Dylan niet of nauwelijks te noemen.

Vandaag een goede dag om de liefdesliedjes van Dylan te draaien. Ter herinnering aan Hardy. En om weer naar de bard te luisteren.

On the road

Het duurt nog even voordat Bob Dylan weer 'on the road' is. Maar eind van de maand juni is het zo ver, dan is de outlaw weer onderweg. Van stad naar stad, en van concertzaal naar concertzaal. Samen met onder andere Willie Nelson.

De term 'on the road' is een Engelse term, uiteraard. En het is de titel van een bekend boek van Jack Kerouac. De stijl van Kerouac lijkt op hoe Dylan in zijn beginjaren schreef. Beide schrijvers maken deel uit van de beat-generatie.

Kerouac wilde het leven van de Amerikaanse reiziger vastleggen en ontwikkelde een spontane stijl van proza dat de essentie van beweging probeerde vast te leggen in een oneindige stroom rauwe gedachten en observaties.

Je zou het ook de stream of consciousness kunnen noemen.

Ik kom op dit boek via via. Jack Kerouac's On The Road komt veelvuldig voor in het eerste cabaret-programma van Acda en de Munnik. Is het niet in dit programma dat de Amsterdammers een citaat van John Lennon gebruiken? Misschien doen ze dat ook wel in de daaropvolgende show. Het gaat om de zin: Life is what happens to you while you're busy making other plans. Het leven is wat je gebeurt, terwijl je andere plannen maakt.

Lennon was een vriend van Dylan. Roll On, John (afkomstig van de plaat Tempest uit 2012) is Dylan's hommage aan zijn vermoorde vriend en collega.

Ik kwam deze zin ('Life is what happens...') tegen in het boek De Camino van Anya Niewierra, dat mevrouw Frits en ik de afgelopen weken lazen voor onze literatuurkring. Van Anya via Acda en de Munnik naar John Lennon - het zijn maar kleine sprongen naar de maestro zelf.

Net als van voetbalclub Feyenoord naar Dylan. Niet alleen omdat Dylan de eerste muzikant was die een optreden verzorgde in De Kuip, het stadion in Rotterdam-Zuid. Maar ook omdat de Rotterdammers een nieuwe trainer hebben aangetrokken, Brian Priske Pedersen. Hij volgt Arne Slot op als eindverantwoordelijke van het eerste elftal.

Deze Priske is in 1977 geboren in Horsens. In die Deense stad gaf Dylan in 2000 een mooi optreden, getuige de bootleg van die show. Misschien zat Priske die zondagavond ook wel in het Horsens Teater. Je weet het niet.

On the road. Onderweg. Associëren in een stroom van bewustzijn is erg leuk.

Lopen

In mijn vrije tijd ben ik redacteur van Kerk In Stad. Dit is het kerkblad van de Protestantse Gemeente Groningen. Elke twee weken verschijnt de KiS.

Mijn bijdrage bestaat uit onder meer het schrijven van columns. Met een onregelmatige regelmaat. Voor het nummer van afgelopen dinsdag was ik aan de beurt voor een column.

Omdat ik in een andere bijdrage wel eens Bob Dylan had aangehaald, was het voor deze column geen gek idee om de Nobelprijswinnaar opnieuw te laten verschijnen. In mijn vorige artikel citeerde ik de schrijver niet. Dat was een doorn in het oog van een van de andere redacteuren.

Welnu, die tekortkoming heb ik deze week ruimschoots ingehaald. Met teksten over lopen, nadat mijn voet een blessure had opgelopen. Nu loop ik weer als een spreekwoordelijke kiviet. De paden van overwinning. De paths of victory.

Kronieken #116 | Lennaert Nijgh Prijs

Thomas Acda is deze week gedecoreerd met de Lennaert Nijgh Prijs. Acda kreeg de prijs voor de beste tekstdichter vanwege zijn "veelzijdigheid, muzikaal laverend tussen kleinkunst en popmuziek".

Zou Dylan zo'n prijs ook kunnen krijgen? Nijgh vertaalde onder meer The times they are a-changin’ naar het Nederlands, waar Boudewijn de Groot een hit mee had. Waarschijnlijk niet, ik denk dat deze prijs voor Nederlandse artiesten is weggelegd.

Overigens is Willem op zoek naar nieuwe eigenaren. Hij heeft zijn zolder opgeruimd, en doet afstand van een aantal Dylan-spullen. Wie interesse heeft, kan dat kenbaar maken door me even te mailen (fritstromp [at] gmail.com). Dan zorg ik er voor dat je met Willem in contact komt om de details te bespreken.

Morgen is het weer een verkiezingsdag. We mogen volksvertegenwoordigers kiezen, die namens ons land in het Europarlement plaats nemen. Een heel gedoe, zo'n continentale verkiezing. Daar weten ze in de Verenigde Staten natuurlijk alles van. Maar ook: don't follow leaders, watch the parkin' meters.

Protesteren

Om ergens onder de aandacht te komen, probeer je jezelf te vergelijken met iets of iemand. Of je neer te zetten als iets. Toen Bob Dylan ruim 65 jaar geleden begon als muzikant, positioneerde hij zichzelf als folkzanger. Een protesterende singer-songwriter. Een artiest in de stijl van Woody Guthrie en Pete Seeger. Van dat label is hij sindsdien nooit meer afgekomen.

Net zo min als het idee dat 'Bob Dylan' zijn artiestennaam zou zijn. Alsof Robert Allen Zimmerman op een dag in augustus 1961 zijn naam niet heeft veranderd bij een rechtbank in Minnesota. Onder toeziend oog van manager Albert Grossman.

Enfin.

Maar in zekere zin is Dylan altijd de protestzanger gebleven. Hetgeen waar hij tegen protesteerde, veranderde wel in de loop van de decennia. Toen zijn liedjes ook meer liefdesliedjes werden, tekende hij protest aan tegen de nauwe opvattingen van de burgerrechtenactivisten. Toen Dylan een elektrische gitaar om zijn nek hing, viel hij uit tegen de traditionele folkies. Toen Dylan naar Nashville trok, protesteerde hij tegen de rock-liefhebbers. Toen Dylan de Bijbel gebruikte voor zijn liedteksten, protesteerde hij tegen de heersende liberale levensbeschouwingen. Toen Dylan putte uit de American Songbook, met liedjes die door Frank Sinatra waren opgenomen, protesteerde hij tegen geschapen beeld dat hij geen crooner kon zijn.

Dat soort vormen van protest.

Hij protesteerde tegen alles wat hem tegelijk ook groot maakte. Je had voor de tijd van de digitale fotografie de analoge fotografie. Je klikte filmrolletjes vol, die negatieven leverde je in bij de donkere kamer van een foto-service en een paar dagen later kreeg je de foto's in kleur afgeleverd. Bob Dylan en zijn 'tegenstanders' zijn als de foto-negatieven. Het een is nodig voor de ander.

Net als de journalistiek. Zonder de schrijvende pers kreeg Dylan niet de aandacht die hij nodig had om door te breken. Om vervolgens diezelfde media tot de grond toe gelijk te maken, bijvoorbeeld in een lied als Ballad of a Thin Man.

Diezelfde journalisten hebben Dylan nodig om in journalistiek-literaire teksten hun verhalen de wereld in te brengen. Hoevele teksten van Dylan zijn inmiddels niet in de kolommen van kranten en tijdschriften verschenen?

Ik denk er vaak aan, de laatste dagen. Omdat de journalistiek mij aangaat. En Dylan net zo. Die paradoxale verhouding herken ik wel. Het wringt soms. Wrijving. Maar ja, zonder wrijving geen glans, toch?

Tournee

Vandaag is het 1 juni, een nieuwe maand is begonnen. Dat betekent dat Dylan deze maand weer op tournee gaat. Over drie weken weten we met welke liedjes de bard op het podium staat. Is die tour met Willie Nelson géén onderdeel van de Rough And Rowdy-wereldtournee? Is het een afscheidsronde langs de Amerikaanse concertzalen?

In de tussenliggene periode staan we stil bij 80 jaar D-Day. De geallieerden landden 6 juni 1944 op de strandenvan Normandië, om het Europese vasteland te bevrijden van de nazi-terreur. Dylan kent deze geschiedenis ongetwijfeld. Het lijkt me sterk dat hij daar niét in is geïnteresseerd. Het woord D-Day komt in zijn oeuvre niet voor, maar alle denkbare en bijpassende thema's passeren wel de revue.

Misschien dat over drie weken een verwijzing komt naar de bevrijdingsgolf in Europa. Door de ogen van de schrijver.