Naamswijzigingen

Op de nieuwssite Nu.nl las ik twee berichten over naamswijzigingen. Het eerste bericht gaat over Maddox Chivan Jolie-Pitt, de zoon van Angelina Jolie en Brad Pitt, die de naam Pitt wil laten schrappen uit zijn naam. Maddox zou volgens rechtbankdocumenten uit de scheidingszaak van zijn ouders ook slachtoffer zijn geweest van mishandeling door Brad.

Het andere artikel gaat over acteur en Oscarwinnaar Nicolas Cage. De als Nicolas Kim Coppola geboren acteur gebruikt Cage al jaren als artiestennaam, om niet bekend te staan als het "clowneske neefje" van de beroemde Coppola-familie.

Naamswijzingen. Ik moet dan altijd denken aan Bob Dylan. Hij werd 24 mei 1941 geboren als Robert Allen Zimmerman. Afgelopen zondag vierde hij zijn 85e verjaardag. Deze naam werd hem gegeven bij de burgerlijke stand van Duluth, Minnesota. Bij de lokale synagoge werd dit jongetje op de achtste dag besneden en kreeg hij de Hebreeuwse namen Shabtai Zisel ben Avraham mee.

Toen de jonge Zimmerman zijn eerste stappen zette in de muziekwereld, nam hij de nodige artiestennamen aan. Elston Gunnn (met drié n-en!), bijvoorbeeld. Maar ook Blind Boy Grunt. En de naam Dylan komt meer en meer tevoorschijn.

“De nieuwe naam is wellicht ontleend aan de Amerikaanse achternaam Dillon, die een stuk stoerder klinkt dan Zimmerman," schrijft Sjoerd de Jong in zijn biografie over Dylan. "Mogelijk wordt Robert bij de keus van een nieuwe naam ook geïnspireerd door de sheriff Matt Dillon die hij vroeg zag rondgalopperen in Gunsmoke. In elk geval niet door de dichter Dylan Thomas, zoals later veelvuldig wordt beweerd. 'Dan had ik me net zo goed Bob Thomas kunnen noemen,' zegt Bob jaren later melig. Het werk van de dichter is hem in 1959 trouwens volslagen onbekend. Na de Illustrated Classics wordt Robert nog maar zelden betrapt op het lezen van een boek. Pas later in New York zal hij zich ontpoppen als een liefhebber van poëzie.”

(Sjoerd de Jong. Bob Dylan, (Amsterdam: Mets en Schilt, 2000), pagina 28-29)

Het is een schets over de zanger die misschien kan kloppen. De maestro zelf schrijft in zijn autobiografie Chronicles dat hij zijn namen Robert Allen als een Schotse koning vond klinken, “and I liked it. There was little of my identity that wasn't in it. What kind of confused me later was seeing an article in a Downbeat magazine with a story about a West Coast saxophone player named David Allyn. I had suspected that the musician had changed the spelling of Allen to Allyn. I could see why. It looked more exotic, more inscrutable. I was going to do this, too. Instead of Robert Allen it would be Robert Allyn. Then sometime later, unexpectedly, I'd seen some poems by Dylan Thomas. Dylan and Allyn sounded familiar. Robert Dylan. Robert Allyn. I couldn't decide – the letter D came on stronger. But Robert Dylan didn't look or sound as good as Robert Allyn. People had always called me either Robert or Bobby, but Bobby Dylan sounded too skittish to me and besides, there already was a Bobby Darin, a Bobby Vee, a Bobby Rydell, a Bobby Neely and a lot of other Bobbys. Bob Dylan looked and sounded better than Bob Allyn. The first time I was asked my name in the Twin Cities, I instinctively and automatically without thinking simply said, “Bob Dylan.”

(…)

Spelling is important. If I would have had to choose between Robert Dillon or Robert Allyn, I would have picked Robert Allyn, because it looked better in print. The name Bob Allyn never would have worked – sounded like a used-car salesman. I'd suspected that Dylan must have been Dillon at one time and that guy changed the spelling, too, but there was no way to prove it.”

(Bob Dylan. Chronicles. Volume One, (New York: Simon & Schuster, 2004), pagina 78-79)

Maar een artiestennaam is nog niet de naam dat in je paspoort staat. In Dylan's geval is dat sinds 9 augustus 1962 wél het geval. Toen ging Zimmy met manager Albert Grossman naar Hibbing in zijn thuisstaat Minnesota, waar in de St Louis County Court zijn familienaam officieel werd gewijzigd in 'Dylan'. “Apparently, the person he asked to witness this legal change was his father, Abraham, who was moved to tears at what was for any Jew a moment pregnant with symbolism, his son and heir's renouncement of the family name. Somehow, his father went through with it, but he was now under no illussion: his son was beyond his command.”

(Clinton Heylin. The double life of Bob Dylan. A restless, hungry feeling (1941-1966), (New York: Hachette Book Group, 2021), pagina 138)

Tot zover dit historische feitenrelaas.

Pinksterfeest

Bob Dylan vierde afgelopen zondag zijn 85e verjaardag. Als je in mei jarig bent, loop je de kans dat je verjaardag samenvalt met een christelijke feestdag. Hemelvaartsdag of Pinksteren, bijvoorbeeld. In dit geval vielen Pinksteren en Dylan's 85e op één dag.

Zou Dylan iets met Pinksteren hebben gedaan? In zijn teksten kom ik weinig Geest tegen. Weinig over de Trooster, over Pentacost, over de vijftigste dag na Pasen. En dat terwijl de zanger in zijn Jesus Years actief was bij de Vineyard-gemeenschap. Volgens Wikipedia een kerk met evangelicale wortels, en niet behorend tot de pinksterbeweging.

Maar een reborn christian heeft toch alles met de heilige Geest te maken, zou je denken. Een mooi onderwerp voor een dissertatie, denk ik. Maar dat proefschrift maak ik vandaag niet af. Ooit nog een keer, bij leven en bij tijd.

85e

Ik ben aan het bijkomen van het afgelopen weekend. Bob Dylan vierde gisteren zijn 85e verjaardag. Misschien met een goed glas whiskey. Misschien ook niet. Het gaat ons ook niets aan. Wat ons aangaat is de tournee, die volgende week donderdag begint.

En wat ons aangaat, is de nieuwe blog van Tom Willems. Hij staat bekend als een van de bekendste Dylan-bloggers van de Lage Landen. Maar zijn blogs zijn uit de lucht gehaald. Nog steeds zijn die niet bereikbaar. Maar hoezee: Tom is weer terug.

Bob Dylan in Nederland 2.0 heet zijn nieuwste blog. Ik ben heel benieuwd hoe Tom zijn blog verder zal vormgeven. Maar belangrijk is dat hij er weer is.

Een mooi cadeautje vanuit Nederland richting Bob Dylan.

85th Birthday Bash

Over vier nachtjes viert Bob Dylan zijn 85e verjaardag. Dat zal hij waarschijnlijk thuis doen, in de bekende huiselijke kring. Hij treedt in ieder geval niet op. De voorjaarstournee rond Rough And Rowdy Ways is alweer even achter de rug. Pas over twee weken start de Outlaw Music Festival.

Toen ik vroeger mijn verjaardagen vierde, telde ik de nachtjes af voordat ik daadwerkelijk jarig was. Zou Dylan dat ook doen? Zijn leeftijd getuigt dat hij onder de sterken onder ons is. Misschien leest hij wel psalm 90, geschreven door Mozes. Je weet het niet.

We weten vrij weinig over de huidige huiselijke toestand van Dylan. Geen idee of hij zijn verjaardag viert. En wie hij voor zijn feestje uitnodigt. Fans over de hele wereld houden hun Birthday Bash-feestjes. Een verwijzing naar het lied Million Dollar Bash, dat Dylan met The Band heeft opgenomen in de kelder van Big Pink.

Het is in ieder geval een lustrum-leeftijd. Misschien een aanleiding om een persoonlijke contemplatie te doen. Om dan begin juni de piano weer tevoorschijn te halen en muziek te gaan maken.

Tien keer

Zanger Harry Styles staat tien keer in de Johan Cruijff Arena in Amsterdam. Het duo Suzan & Freek heeft het GelreDome in Arnhem voor tien optredens gehuurd. Het gebeurt niet vaak dat één artiest zo vaak achter elkaar een optreden in Nederland verzorgt.

Ik ben niet zo heel erg thuis in het werk van Harry of Suzan en Freek. Hun bijdrage aan de popmuziek kan ik niet goed beoordelen. Dus dat doe ik dan ook maar niet. Ook niet op basis van hun concertreeks in ons land.

Dylan heeft nooit zoveel achtereenvolgende concerten in Nederland gegeven. De grootste reeks was in 2015, met drie shows in Carré en een optreden in Eindhoven. Vier avonden achter elkaar, dus. Daar bleef het dan ook bij. In Japan heeft de bard wél een paar keer tien shows op één plek gegeven. Of in één stad, maar dan op twee locaties. Maar dat is dan ook in het land van de rijzende zon.

The Royal Albert Hall

"Judas!"

"I don't believe you. You're a liar! Play fuckin' loud!"

Deze korte conversatie is in een notendop waar het allemaal op uit liep. De confrontatie tussen Bob Dylan en zijn fans, in het voorjaar van 1966. Dit gesprekje vond 17 mei 1966 plaats in de Manchester Free Trade Hall, morgen dus precies zestig jaar geleden.

Wat was er aan de hand? Bob Dylan was hét talent van de folk- en protestgeneratie. Gewapend met een scherpe pen, een akoestische gitaar en een mondharmonica vertolkte deze singersongwriter de emoties van opgroeiende twintigers. Van jongelui die zich uitspraken, vooral tégen. Tegen rassenscheiding, tegen de Vietnam-oorlog, sowieso tegen oorlog, tegen de gevestigde orde.

Maar zo halverwege het decennium verschoof Dylan's aandacht. Zijn teksten werden meer en meer gevormd door de liefde, en steeds minder door protest. Zijn akoestische gitaar en mondharmonica kregen versterking door een elektrische gitaar, een orgel, een basgitaar en een drumstel. Met de begeleidingsband van de Canadese zanger Ronnie Hawkins, The Hawks, trok Dylan in het voorjaar van 1966 de wereld over.

Samen met Rick Danko, Garth Hudson, Richard Manuel, Robbie Robertson en Levon Helm. Of nee, eigenlijk met Mickey Jones in plaats van Helm; de drummer uit Arkansas was het zat om steeds uitgejouwd te worden. De concerten volgden steeds hetzelfde patroon: vóór de pauze Dylan solo, ná de pauze Dylan met band.

Het publiek had ook wel door dat Dylan's interesses waren verschoven. Naarmate de tournee vorderde, werd ook de onvrede van de fans groter. Er kwam steeds meer protest vanuit de zaal. Dat escaleeerde in Manchester.

Aan het slot van het optreden, na Ballad Of A Thin Man en voorafgaand aan Like A Rolling Stone, schreeuwde Keith Butler, vanuit de zaal "Judas!" naar Dylan. Waarop de zanger reageerde met zijn ongeloof, en de opdracht aan zijn band om keihard te spelen.

Het optreden was opgenomen en circuleerde jarenlang als een bootleg onder de fans. Met als locatie werd op deze bootleg foutief de Royal Albert Hall in Londen genoemd. Daar traden de muzikanten weliswaar ook op, maar dat was zo'n anderhalve week na dit incident. Desondanks werd bij de officiële uitgave van dit concert (Live 1966, aflevering 4 van de Bootleg Series) de foutieve locatie van de show genoteerd. Waarschijnlijk omdat het Judas-concert onder deze naam bekend stond.

Tien jaar geleden, in 2016, verscheen de box The 1966 Live Recordings. Met hierop alle opnames die door de meegereisde technici waren gemaakt. Dus ook van het Judas-concert. Op het betreffende hoesje staat de locatie goed vermeld.

Over Butler heeft Dylan anno 2012 geen goed woord over. In een interview met het muziektijdschrijft Rolling Stone, naar aanleiding van zijn album Tempest, zei Dylan iets over de traditie waar hij uit komt en waar hij uit put. De traditie waarbij onder meer teksten en muziek van collega-artiesten wordt geleend, zonder bronvermelding. Sommige mensen waarderen die manier van werken niet, analyseert Dylan: “It's an old thing – it's a part of the tradition. It goes way back. These are the same people that tried to pin the name Judas on me. Judas, the most hated name in human history! If you think you've been called a bad name, try to work your way out from under that. Yeah, and for what? For playing an electric guitar? As if that is in some kind of way equitable to betraying our Lord and delivering him up to be crucified. All those evil motherfuckers can rot in hell.”

Daar moet je het mee doen, Keith.

Jeruzalem Dag

Palestijnse bewoners van Oost-Jeruzalem zijn gisteren door nationalistische Israëliërs belaagd. Dat gebeurde tijdens de zogenoemde Jeruzalem Dag, een feestdag. De Joden beschouwen de inname van het oostelijke deel van de stad, in 1967, als een bevrijding. Voor Palestijnse inwoners is de mars een grote provocatie. Ook volgens de Verenigde Naties wordt Oost-Jeruzalem illegaal bezet gehouden door Israël.

Gisteren was het 14 mei. Met die datum is wel wat. In een artikel bij de NOS wordt overigens verder niets gezegd over de veertiende mei. Niets over de 78e verjaardag van de Staat Israël. Wel dat de nationalisten zich misdragen. Het is alsof de Israëlische staat zich als een pestkop in de buurt gedraagt. Je zou er een lied over kunnen schrijven.

Dat lied is er al. Een buurt-pestkop heet in het Engels een neighborhood bully; Bob Dylan schreef er in 1983 een lied over. Een tekst waar weinig aan de verbeelding wordt overgelaten. Afkomstig van de elpee Infidels, waarmee Dylan na drie gospelalbums terug lijkt te keren naar zijn Joodse roots.

Daarover dus geen berichtgeving. Nu is 78 jaar ook niet echt een kroonjaar om te vieren. Dat maakt het voor de NOS ook wel lastig, natuurlijk. Nou ja, gelukkig is Dylan er nog. Hij heeft zo zijn eigen visie op de wereldgebeurtenissen. En daar luister ik naar, ik zet de plaat op. Al is het maar voor een meer genuanceerd beeld.