vrijdag 18 september 2026

De Leopardus tilcayo

Voor het eerst in een eeuw hebben biologen een nieuwe katachtige ontdekt. Het is een kleine wilde kat die in de Andes leeft. De Leopardus tilcayo is iets kleiner dan een huiskat en werd ontdekt in het Yungas-woud in Bolivia, een bergachtig gebied waar de bossen vaak in wolken gehuld zijn. Het dier heeft een lichtbruine vacht met onregelmatig gevormde rozetten en ronde oren.
Een leopard, een katachtige. De vroegere Libische leider Qadhafi stond bekend om zijn kleding met tijgerprint. Tot hij tijdens de opstand in 2011 om het leven werd gebracht. De foto's en beelden van een versufte en geschrokken 'Broeder Leider' zijn te gruwelijk om te zien.
De dag dat 'kolonel Qadhafi' om het leven kwam, traden Bob Dylan en Mark Knopfler op in Ahoy', Rotterdam. De twee mannen tourden met een zogenoemde double-bill: Knopfler voor de pauze, Dylan na de pauze. De meeste concertbezoekers waren bij beide shows aanwezig; sommige Knopfler-fans gingen in de rust naar huis, sommige Dylan-fans kwamen pas na de pauze in de zaal.
Dylan begon zijn show met het nummer Leopard-Skin Pill-Box Hat. Gewoon toeval. Het was een van de openers tijdens de concertreeks. Geen directe verwijzing naar Moammar Mohammed al-Qadhafi. Of was het toch een grapje van de bard?
Enfin. In Bolovia is een nieuwe tijgerkat gevonden. Het zal vast geen reïncarnatie zijn van de Kolonel.

donderdag 17 september 2026

Any day now, any day now

Op de begrafenis van een oud-mentor werd veel muziek gedraaid. Muziek van Bach, maar ook muziek uit de pop en de folk. Een van de gespeelde nummers was het lied I shall be released van Bob Dylan.
Mooi lied. Ook een goed lied voor een begrafenis. Een geheel andere context was de begrafenis van Richard Manuel, de pianist en zanger van The Band. Bij de uitvaartdienst van maart 1986, speelde organist Garth Hudson een instrumentale versie van I shall be released.
Mooi. Er komt een dag dat ik zal worden bevrijd. Bevrijd uit de gevangenis van mijn lichaam. Dat is iets om naar uit te kijken. En om troost uit te halen.

dinsdag 15 september 2026

39 schijfjes

Het is dan officieel aangekondigd: inderdaad verschijnt begin november de box Bob Dylan’s The Rolling Thunder Revue: The 1976 Live Recordings. Het gaat om de optredens die Dylan met zijn rondtrekkend gezelschap gaf in het voorjaar van 1976. De tour leidde van Lakeland, Florida (18 april) naar Salt Lake City (25 mei). Zevenentwintig shows, op negenendertig schijfjes.
Je moet wel even in de buidel tasten: de box kost je zo'n €150,-. Maar misschien is Sinterklaas, of een van de hulp-Sinterklazen, goedgunstig.
Mevrouw Frits zei: "Het gaat om nummers die je allang kent."
Ja, op zich wel. Maar het is het historische materiaal dat je voorgeschoteld krijgt. Dat is waar het hart van een fan sneller van gaat kloppen. En het hart van een archivaris of historicus ook. Combineer die twee dingen, en het is helder dat de nummers toch niet zo bekend zijn.
Nog anderhalve maand. En dan horen we de shows uit 1976.

maandag 14 september 2026

Spoken word

Vorige week moest ik op herkansing voor een mondeling tentamen op NHL Stenden. Het ging onder meer over de dichtbundel Doe Het Toch Maar van Babs Gons. Van september 2023 tot december 2025 was ze Dichter der Nederlanden.
Ik moet bij haar gedichten denken aan Bob Dylan. Nu denk ik heel vaak aan Bob Dylan. Maar in dit geval komt het door het feit dat Babs Gons eigenlijk een spoken word-artiest is. Het gaat meer om de uitvoering van de gedichten dan om de inhoud van de gedichten zelf.
Hoewel? Zij dicht vooral over minderheden en mensen die deze minderheden vertegenwoordigen. Vrouwen, mensen van kleur, dat soort dingen.
Eigenlijk is Dylan de eerste spoken word-artiest van zijn soort. Luister maar eens goed naar Last Thoughts On Woody Guthrie, dat op The Bootleg Series, Vol. 1-3 staat. Dit is eigenlijk alles waar Babs Gons erkentelijk voor moet zijn.
Maar voor zulke beschouwingen waren mijn docenten op NHL Stenden niet ontvankelijk, trouwens.

zondag 13 september 2026

THE 1976 LIVE RECORDINGS

Het lijkt erop dat eind dit jaar een nieuwe box van Bob Dylan verschijnt: THE 1976 LIVE RECORDINGS. Liefst 39 schijfjes met opnames van voorjaar 1976, toen Dylan aan deel twee begon van The Rolling Thunder Revue.
De aankondiging stond van de week plots online, maar werd net zo snel weer van het web gehaald. Gelukkig kon een handige jongen (of handig meisje) het bericht als PDF opslaan, zodat we al wel wat informatie hebben.
In 1976 ging Dylan opnieuw langs de theaters en concertzalen, onder de titel van The Rolling Thunder Revue. Dat deed hij eind 1975 ook al, met nummers van het nog niet verschenen album Desire. Live-opnames van die tournee verschenen onder meer als deel 5 uit The Bootleg Series.
Van deze concertreeks maakte Dylan zelf de film Renaldo & Clara, een episch monument dat hij zelf regisseerde, schreef én de hoofdrol van Renaldo speelde. Sara Dylan was Clara, Joan Baez nam de rol van The Woman In White op zich, terwijl Ronnie Hawkins (de vroegere baas van The Hawks/The Band) het personage Bob Dylan vertolkte.
De film was losjes gebaseerd op de Franse film Les Enfants du Paradis; pas in 1978 verscheen Renaldo & Clara, maar binnen twee weken werd de film alweer uit de bioscoop gehaald.
In 2019 verscheen de box The Rolling Thunder Revue: The 1975 Live Recordings, met de opnames van deze eerste tourleg. Tegelijk kwam een soort remake van Renaldo & Clara, maar dan van de hand van regisseur Martin Scorsese. Hij maakte 'A Bob Dylan Story' over The Rolling Thunder Revue. Overigens een net zo'n verwarrende film als Renaldo & Clara, niet in de laatste plaats door de vermenging van fictie in de film. Want die Stefan van Dorp - daar heeft nog nooit iemand van gehoord. Dat kan ook niet, want Stefan van Dorp bestaat niet eens.
Dylan dacht in 1976 het plezier en het succes van de tournee te kunnen verlengen door het dunnetjes over te doen. De ontvangst van deel 2 van de tour was een stuk minder enthousiast.
Enfin. De nieuwe box THE 1976 LIVE RECORDINGS is dus een vervolg op die box uit 2019. Even kijken hoe de kostprijs zal zijn. En misschien mijn platenboer lief aankijken.

vrijdag 11 september 2026

Kwart eeuw liefde en diefstal

Look up, look up—seek your Maker—’fore Gabriel blows his horn

Met deze woorden eindigt het nummer Sugar Baby, het laatste nummer van Dylan's album "Love and Theft". Dit album viert vandaag haar 25e verjaardag, een kwart eeuw jong dus.
Met dit album ben ik 'in Dylan gestapt'. Natuurlijk kende ik de artiest, door mijn oudere broers was ik vertrouwd met de man. Maar de release van "Love And Theft" was een mooie aanleiding om zelf een cd van Dylan te kopen.
"Love And Theft" verscheen dinsdag 11 september 2001. Maar het weekend voorafgaand aan de officiële release lag de cd al in de schappen van de Free Record Shop. Wie kent deze winkelketen nog? Enfin. In de Verenigde Staten lag het album ongetwijfeld ook al dat weekend in de rekken van de cd-winkels.
Ik stel me zo voor dat veel Amerikaanse Dylan-fans al vaak naar "Love And Theft" hadden geluisterd. Omdat de verwachtingen zo hooggespannen waren, voor het eerste album in vier jaar, en dan ook nog na dat onovertroffen Time Out Of Mind uit 1997.
Hoeveel werknemers in de Twin Towers hadden "Love And Theft" al spreekwoordelijk grijsgedraaid, toen zij die dinsdagochtend de wolkenkrabbers in gingen? Niemand wist hoe die dag verder zou verlopen. Niemand had door dat vier terroristische aanslagen werden uitgevoerd met evenzoveel gekaapte vliegtuigen.
De beelden van de brandende torens staat nog op mijn netvlies. Net als dat tweede vliegtuig dat zich in de South Tower boorde. Het werd live uitgezonden op CNN, de Nederlandse televisie zette de beelden integraal en een-op-een door.
Liefde en diefstal, zo noemde Dylan zijn jongste product. De liefde zit 'm in de voorliefde voor oude blues en jazz, dat je op dit album zo goed hoort. Dylan is zich bewust van de muzikale traditie, waarin hij is geworteld. De diefstal gaat over diezelfde muziek. Zoals het gaat in de folkscene: je leent een melodie van een collega-artiest, pikt wat regels mee en zet er je eigen naam onder. Jij pikt van je voorganger, je opvolger pikt het weer van jou. Zo werkt dat en niemand heeft daar moeite mee.
De diefstal zit hem ook in de teksten, dus. In het geval van "Love And Theft" nam Dylan vrijwel letterlijke quotes over uit het boek Confessions of a Yakuza van Junichi Saga, in de vertaling van John Bester. De Japanse auteur ondernam geen poging om geld te krijgen via een auteursrechterlijke procedure.
"Obviously, Dylan's songs were not about Japanese gangsters; it came as no suprise when journalists reported that Junichi Saga, when informed about Dylan's use of his words, felt honored, not abused. Much of the literary lifting sounded as if Dylan had simply jotted down little phrases he found compelling in books or in songs, saved them up, then used them for his own very different purposes in his own work." (citaat komt uit: Sean Wilentz. Bob Dylan in America. (Londen: The Bodley Head, 2010), pagina 310)
[Het was duidelijk dat Dylans liedjes niet over Japanse gangsters gingen; het was dan ook geen verrassing toen journalisten meldden dat Junichi Saga, toen hij hoorde dat Dylan zijn woorden had gebruikt, zich vereerd voelde in plaats van misbruikt. Veel van die literaire ontleningen / plagiaat klonken alsof Dylan gewoon kleine zinnetjes had opgeschreven die hij boeiend vond in boeken of liedjes, ze had bewaard en ze vervolgens voor zijn eigen, heel andere doeleinden in zijn eigen werk had gebruikt. Vertaald met DeepL.com]
Wie van de aanwezigen in de Twin Towers, in het vliegtuig van Shanksville (Pennsylvania) en het Pentagon dacht aan Gabriël en zijn hoorn, om je Schepper te zoeken? Je kunt je er nauwelijks een voorstelling van maken wat er door je heen gaat als zo'n gruwelijke daad plaatsvindt, terwijl jij er slachtoffer van bent.
Ik zoek vandaag maar weer troost in de teksten en muziek van "Love And Theft", de onsterfelijkheid van de muziek, waar Dylan zo graag in rondwandelt en in voortleeft.

donderdag 10 september 2026

Leo Vroman

De afgelopen maanden las ik de biografie over Leo Vroman. De Friese schrijver Atte Jongstra schreef Inkt, Bloed & Inkt over de Nederlands-Amerikaanse dichter en bioloog. En warempel, Bob Dylan komt in het boek ook voor.
Minder vaak dan ik misschien had gedacht. Slechts één keer, en dan over het al dan niet toekennen van de Nobelprijs voor de Literatuur. Terwijl beide mannen wel wat overeenkomsten hebben. Beiden van Joodse afkomst, beiden Amerikaan, beiden actief in de poëzie, beiden hardwerkend.
Nou ja, het is ook een biografie over Vroman, niet over Dylan. Alsof je Vroman moet verwachten in een levensbeschrijving van Dylan, vanwege de genoemde redenen. Dat lijkt me niet. Dus ik moet niet zeuren. Het licht moet op Vroman schijnen in zijn verdiende biografie, en niet op een andere collega-kunstenaar.