Eind 2023

De dag tikt langzaam maar zeker weg. En daarmee ook het kalenderjaar 2023. Over een paar uur zitten we in een nieuw kalenderjaar. In protestantse kringen zal vandaag Psalm 90 klinken. Het werk van onze hand, bevestig dat.

Ik luister naar John Wesley Harding, terwijl ik me opmaak om de jaarwisseling bij een vriendin te vieren. Ondertussen lees ik over dat Dylan is gevolgd door de FBI. De Koude Oorlog was op haar hoogtepunt. Het was toch dat secret membership card van de John Birch Society wat de zanger de das om deed.

Of misschien die onhandige uitspraak van een beschonken laureaat? Dat die Lee Harvey Oswald wel iets had?

Vanavond de fles ontkurken. En hoopvol uitzien naar de Dylanesque verrassingen van 2024.

25e Top2000

De Top2000 is bezig met de laatste anderhalve dag. En het is met de 25e editie bezig. De eerste uitvoering van de 'Lijst aller lijsten' was in 1999. Een jaar waarin internet nog bij lange na niet hetzelfde was als vandaag de dag. En ook het jaar dat Rick Danko overleed.

Maar het overlijden van de zingende bassist van The Band had geen invloed op de samenstelling van de lijst. Omdat de muzikant overleed tijdens de Top2000, en niet vlak ervoor. Maar ook omdat het stemmen van de liedjes nog niet via internet ging, maar via postkaarten.

Ik luister voor de gelegenheid nog maar eens naar de uitvoering van One Too Many Mornings, op de cd Tangled Up in Blues. Het is de laatste opname van The Band als The Band. Weliswaar in de tweede bezetting van na de break - maar The Band is nu eenmaal The Band.

En tussendoor denk ik aan dat gerucht over een nieuw Dylan-album. We gaan het wel zien of en wat er van waar is.

Seven Curses

Mevrouw Frits en ik lezen momenteel in het Bijbelboek Spreuken. We wisselen de Bijbelvertalingen af, omdat we niet gebonden zijn aan één vertaling. Voor sommige momenten maken we gebruik van de Herziene Statenvertaling (HSV).

In Spreuken 27 komt een bijzondere opmerking voor. In vers 24 en 25 staat:

Wie haat draagt, veinst met zijn lippen,

maar in zijn binnenste zint hij op bedrog.

Geloof hem niet als hij met vriendelijke stem spreekt,

want er zijn zeven gruwelen in zijn hart.

Zeven gruwelen. Ik moet onwillekeurig denken aan Seven Curses, een lied van Dylan uit 1963. Het nummer is nooit op een album verschenen. Totdat het in 1991 verscheen op het tweede schijfje van The Bootleg Series, Vol 1-3: Rare & Unreleased 1961-1991.

Over Old Reilly, die een hengst heeft gestolen. De oude rechter, his old eyes deepened in his head. De dochter van Old Reilly, die hem met goud of zilver wil vrijkopen. De rechter die haar wil als losgeld. En dan die buigende hangende tak, die de dochter de volgende ochtend zag.

En dan die zeven vloeken die over de rechter worden uitgesproken.

Wel jammer dat de Nieuwe Bijbelvertaling, zowel de 2004-versie als de herziening uit 2021, deze zeven gruwelen achterwege laten. In tegenstelling tot de Willibrord-vertaling. Maar ja, die is dan weer katholiek.

Geeft niet. Ik draai deze dagen het lied Seven Curses. Dat is mijn aandeel in de strijd om een rechtvaardige wereld.

Jeepney

De NOS had vanavond een verhaal over de jeepney. Het is een vervolgverhaal - in 2017 werd al aangekondigd dat de Fillipijnse megajeeps worden vervangen. Dat moet nu dan echt gaan gebeuren.

Maar ja, al het goede komt langzaam.

Jeepney's zijn door de Amerikanen achtergelaten jeeps na afloop van de Tweede Wereldoorlog. Goedkoop, dus een volks-vervoermiddel.

Het is gek, misschien. Maar ik denk aan Union Sundown uit 1983. Vanwege deze ene zin: You know, this shirt I wear comes from the Philippines.

T-shirts zijn andere dingen dan verlepte jeeps. Maar toch, het verschil is ook weer niet zó groot. Het gemeenschappelijke woord is 'afdankertjes'. De jeepney's zijn Amerikaanse afdankertjes, de T-shirts op de westerse markt zijn gemaakt door moderne slaven.

Zoiets.

Misschien dat Dylan de tekst van veertig jaar geleden wel gaat aanpassen. Zoals hij in 2003 ook deed met de gospel-songs voor dat tribute-album Gotta Serve Somebody.

Christmas in the heart

In huize-Tromp draait dit weekend Christmas In The Heart. Het is Dylans kerstplaat, dat hij in 2009 op de markt bracht. De opnames waren rondom Together Through Life, dat in hetzelfde jaar verscheen. De opbrengsten van het kerstalbum zijn naar goede doelen gegaan: Crisis UK – een daklozen-project in Engeland, het Wereldvoedselprogramma van de VN en 'Feeding America'. De bedoeling was dat tijdens de kerstdagen vier miljoen maaltijden worden verstrekt aan anderhalf miljoen mensen en gezinnen.

In een persverklaring liet Dylan weten: “Het is een tragedie dat in dit land alleen al meer dan 35 miljoen mensen, van wie 12 miljoen kinderen, hongerig naar bed gaan en wakker worden zonder te weten waar de volgende maaltijd vandaan komt. Ik hoop dat onze hulp mensen in nood te eten kan geven tijdens de kerstdagen.”

Dat is al bijna vijftien jaar geleden. Is honger sindsdien opgelost? Nee. Het is eerder een druppel op een gloeiende plaat geweest, misschien. Maar ja, je moet ergens beginnen. Live Aid heeft in 1985 het hongerprobleem in Afrika ook niet opgelost.

Enfin.

Of het kerstalbum van Dylan ook muzikaal een succes is? Op sommige nummers zingt hij serieus (zoals O' Come All Ye Faithful (Adeste Fideles) en Hark! The Herald Angels Sing), bij Must Be Santa is joligheid te merken.

Maar ja, het mag. Voor die ene dag in het jaar. Of die paar dagen, vooruit. Laten we de kerstperiode ruim nemen. En de boodschap van kerst niet alleen voor eind december bewaren.

Kerstavond 2023

Vanavond is het Kerstavond. Het valt dit jaar samen met de vierde Adventszondag. Christenen bereiden zich voor, ze verwachten de Kerstdag. Nog niet zo lang geleden werden in kerken tijdens de Adventszondagen teksten uit het Oude Testament gelezen, die betrekking hadden op de komst van Jezus. Die traditie is sterk verwaterd, om niet te zeggen dat dit gebruik is verdwenen.

Jammer. Want we horen niet meer die tekst uit de profeet Jesaja, over de lijdende knecht. Als een schaap dat naar de slacht wordt geleid, als een ooi dat stil is bij haar scheerders, deed hij zijn mond niet open (Jesaja 53: 7). Dat vers wordt voorafgegaan door een omschrijving van iemand die iedere schoonheid miste, wiens aanblik ons niet kon bekoren.

"Hij was een man die het lijden kende, en met ziekte vertrouwd was", geeft Jesaja aan. Omschrijvingen die terugkomen in Red River Shore. Dylan schreef dat lied voor het album Time Out Of Mind, maar plaatste het niet op de schijf. Pas bij Tell Tale Signs, deel 8 uit de Bootleg Series, werd het nummer openbaar. Met daarin dit afsluitende couplet:

Now I heard of a guy who lived a long time ago

A man full of sorrow and strife

That if someone around him died and was dead

He knew how to bring him on back to life

Well I don’t know what kind of language he used

Or if they do that kind of thing anymore

Sometimes I think nobody ever saw me here at all

’Cept the girl from the Red River shore

Ernst Jansz vertaalde dit nummer naar het Nederlands voor zijn vertaalproject Dromen van Johanna. Maar een religieuze echo haalde hij er niet uit. Misschien komt dat door zijn 'van mijn moeder geërfde gezonde afkeer tegen religie'. Zou kunnen.

Voor mij is die echo een extra lading aan Red River Shore. Zeker in deze donkere dagen voor Kerst.

Communistische mantelorganisatie

Na de Tweede Wereldoorlog zijn Joodse Holocaust-overlevenden jarenlang gevolgd door de toenmalige Binnenlandse Veiligheidsdienst. De voorloper van de AIVD zag de Joden als extremistisch en potentieel gevaar voor de democratie.

Dat klinkt als een schandelijke praktijk. Het is ook niet een fraaie opstelling van de nationale inlichtingendienst. Die stelt overigens dat het niet zozeer om het volgen van oorlogslachtoffers gaat, maar om leden van de communistische verenigingen.

De dienst wijst op verschillende historische studies waar ook uit naar voren komt dat het Auschwitz Comité een communistische mantelorganisatie was, ofwel een schijnbaar zelfstandige organisatie die in feite werd gedomineerd door communisten, die haar gebruikten om communistische doeleinden te verwezenlijken.

De AIVD voegt eraan toe dat het communisme destijds de grootste bedreiging voor de nationale veiligheid was.

Het verhaal past ook wel voor een gedeelte in de Koude Oorlog van die tijd. Dylan schrijft hilarisch over die periode, het Mccarthyisme. In zijn nummer Talkin’ John Birch Paranoid Blues neemt hij deze politiek op de hak.

Dylan, het jodendom, het communisme, inlichtingendiensten, het is een mooie cocktail voor een monografie over de zanger. Of als een tijdsbeeld. Of beiden.