John Steinbeck

Door een artikel over een boekverfilming, moest ik aan Bob Dylan denken. Het gaat om East of Eden van de Amerikaanse schrijver John Steinbeck. Van dit boek uit 1952 is een zevendelige televisieserie op Netflix gemaakt. De regie is in handen van Zoe Kazan, haar grootvader Elia Kazan maakte in 1955 al een film van dit boek.

Bij Steinbeck volgen we broers die met elkaar strijden om de liefde en aandacht van hun vader. Eerst Adam en Charles Trask, en later de zonen van Adam: Caleb en Aron. Telkens voelt een van hen zich niet gezien. Daarmee schreef Steinbeck over veel meer dan over Amerikaanse geschiedenis. In East of Eden vervatte hij de tragiek van de mens.

Heel groot is de stap hiermee naar Dylan natuurlijk niet. De tragiek van de mens in Dylan's werk is sterk aanwezig. Inhoudelijke verbanden tussen Steinbeck en Dylan moeten Amerikaanse native speakers direct opvallen. Zoals wij de Nederlandse literatuur van haver tot gort kennen.

East of Eden verwijst naar de hof van Eden, waar Adam en Eva het menselijke bestaan beginnen. Het klinkt naar Gates Of Eden, of juist andersom - Dylan's Gates Of Eden klinkt naar East of Eden.

In het boek van Steinbeck draait het om het Hebreeuwse woord 'timshel'. Het betekent niet 'Gij zult over de zonde heersen', maar 'Gij moogt...'. Volgens Steinbeck, via leraar Li in het boek, is deze term het belangrijkste woord ooit. ‘Gij moogt’ houdt een keus in, een alternatief, vrijheid, en dat verleent de mens aanzien, ‘want ondanks zijn zwakheid en zijn vuil en de moord op zijn broer heeft Kaïn toch nog die geweldige keuze. Hij kan zijn koers kiezen en zich erdoorheen slaan en winnen.’

In Dylan's werk is die keuze misschien wat minder sterk. Het is bij Dylan vooral het vaste ritme van hoe mensen leven. De keuzevrijheid is in Dylan's oeuvre toch sterk beperkt.

Oh, en dan is er nog een kleine link tussen Steinbeck en Dylan. De eerste kreeg in 1962 de Nobelprijs voor de Literatuur, de tweede ontving deze prijs in 2016.

Dankzij Maurice Hoogendoorn zijn mijn gedachten zo maar weer door de Amerikaanse literatuur gezworven.

Kronieken #136 | Fragmenten

Mijn hoofd tolt een beetje. Wat moet ik vertellen? Welk verhaal moet vandaag de wereld in? Is er wel een verhaal dat de wereld in moet? Voor Tom Willems wel, in zijn elfde aantekening op zijn (nieuwe?) Dylan-blog.

Over de documentaire Bob Dylan: The American Troubadour. Ik kijk weinig dvd's, omdat ik gewoon weinig naar televisie enzo kijk. Dat Tom zo'n bio-docu mist, is dan voor mij een geruststelling: er zijn mensen die evengoed dingen missen, zelfs als ze een tijd meedraaien.

Al is het maar vanwege onze leeftijden, dat ik niet zolang in de Dylan-wereld meedraai als Tom. Mijn onderzoeken in dit gebied zijn ook van een minder kaliber. Dus ere wie ere toekomt, ook als het gaat om kwetsbaarheid tonen.

Moet ik daar zelf ook iets over schrijven? Ik weet het niet, mijn hoofd tolt. En dat komt onder meer door de manier waarop Tom me in de Dylan-wereld meeneemt. Zijn blogs waren altijd al een soort poort tot de Dylan-wereld, ik volg(de) hem om zo aan informatie te komen.

Moet ik iets zeggen over het derde huwelijk van acteur Jim Carrey? Carrey is tijdens een kleine, besloten ceremonie in Los Angeles in het geheim getrouwd met zijn 32 jaar jongere vriendin Min Ah. Carrey heeft altijd benadrukt dat hij waarde hecht aan een rustig privéleven.

Jim Carrey is geen Bob Dylan. Maar ze hebben deze overeenkomst dat ze drie keer getrouwd zijn (geweest). Dat ze hun huwelijksleven beetje buiten de spotlights houden, na eerdere ervarigen. Dat zijn zo de overeenkomsten.

Moet ik het daar over hebben? Ik weet het niet zo goed. Verschillende fragmenten vallen in mijn hoofd. Zonder een duidelijke rode draad.

Veel duizelt me. Maar zulke dagen heb je soms. Geen idee welk verhaal de wereld in moet. Misschien eerst maar een nachtje slapen. Morgen is er weer een dag.