Odessa

Wat ben ik blij met een blog als dat van Tom Willems! Behalve dat de grootste Dylan-kenner van de Lage Landen regelmatig iets publiceert op dit blog, geeft hij ook een podium aan andere Dylan-fans. Zoals aan Ubel Zuiderveld: hij vervat onder de naam Dylanterieën korte observaties en gedachten omtrent Bob Dylan in 111 computergetelde woorden, zogenaamde honderdelfjes. Met deze keer een aflevering over Odessa, de stad waar de Zimmerman-familie vandaan komt.

Zigman is de hoofdpersoon in de Dylanterie van deze keer. Eén van de Joden die vlucht voor het tsaristisch geweld in de stad. Hij vlucht naar Duluth, Minnesota. Gelukkig maar.

De waarheid

“Bono zong de psalmen al wel als jongetje, in een gemeente van de Church of Ireland, de anglicaanse kerk van Ierland. 'Ik vond het maar niks, de teksten niet, de melodieën niet. Met één uitzondering: De Heer is mijn herder.' Later kwam Bono toch wel onder de indruk van de 'brutale eerlijkheid' en de verschillende gevoelens die erin worden geuit: 'Van enorme vreugde tot grote zorgen en verwarring. Waarom vinden we dat zo weinig terug in andere kerkmuziek?'

De Ierse zanger ziet veel onoprechtheid in de christelijke kunst.

'Er zijn veel kwetsbare mensen, ook kwetsbaar naar God. Ik hoop dat dit gesprek ertoe leidt dat mensen met prachtige stemmen die gospelsongs maken, nu eens schrijven over hun slechte huwelijk, of over hoe woedend ze zijn op hun regering. Dat is wat God van ons wil: de waarheid.'”

Aldus opgetekend door het Nederlands Dagblad, deze maandag. De redacteur van dienst, Roel Sikkema, noteert de woorden van de U2-zanger uit een gesprek tussen de Ier en theoloog Eugene Peterson. Het is een citaat uit een groter gesprek; een citaat naar mijn hart en waar mijn geloofsleven mede op is gestoeld.

Geen kwaad woord over gospelzangers als Matthijn Buwalda, Kees Kraaijenoord of Michael W. Smith. Zij spreken een geheel eigen publiek aan. Het is echter wel een publiek waar ik niet in kan aarden. Misschien wel omdat de huidige gospelzangers, van nationale en internationale pluimage, niet aan de waarheid voldoen, zoals Bono hierboven suggereert.

Het verhaal van Bono doet me ergens denken aan een citaat over Broeder Tonnie Dieleman, uit oktober 2013. “Hij luistert nog veel naar religieuze muziek. Weliswaar geen gangbare gospel, maar christelijke muziek met rafelranden. Van 16 Horsepower of Johnny Cash bijvoorbeeld.”
Of dat van Bob Dylan, tegenover Newsweek-redacteur David Gates (oktober 1997): “Here's the thing with me and the religious thing. This is the flat-out truth: I find the religiosity and philosophy in the music. I don't find it anywhere else. Songs like 'Let Me Rest on a Peaceful Mountain' or 'I Saw the Light'—that's my religion. I don't adhere to rabbis, preachers, evangelists, all of that. I've learned more from the songs than I've learned from any of this kind of entity. The songs are my lexicon. I believe the songs.”

Kijk, met dit soort citaten kan ik weer vooruit. Dít is mijn muzikale idioom, dat van Bono, Dieleman en Dylan.

Bril

Ik ben er van overtuigd, dat overal waar de naam van Martin Bril op staat, je dat product blind kunt kopen. Zo kwam ik bij de plaatselijke kringloopwinkel de verzamelbundel Liefde, Seks & Regen tegen. Een verzameld werk uit 2008 met columns, korte verhalen en tot dan toe ongepubliceerde stukken van de chroniqueur des vaderlands, in dienst van dagblad de Volkskrant.

Over Martin Bril zou ik niet gelijk schrijven op dit blog, ware het niet dat ook de columnist een fervent fan was van Bob Dylan. En ook bij dit boekje is het gelijk weer raak. De opdracht of motto voorin het boekwerkje is van Dylan. Everyone is making love / or else expecting rain – BOB DYLAN, staat er te lezen. Geen speld tussen te krijgen.

In de column 'Schoonheid' is het opnieuw raak, hoewel de credits dan achterwege blijven. “Beauty is in the eye of the beholder. Ik ben even kwijt van die wie uitspraak is, maar hij klopt als een bus.” De uitspraak komt voor in de film Masked & Anonymous, wanneer Jack Fate (gespeeld door Dylan) aan het einde van de rolprent een analyse van “het leven” maakt.

Overigens is er een heuse site, die aforismen afspeurt. En in het geval van schoonheid in de ogen van de waarnemer gaat het terug op de Griekse oudheid in de derde eeuw. Via Shakespeare komt de zin weer terecht bij Dylan.

Waarvan akte.

4 mei

Dodenherdenking is natuurlijk een nationaal gebeuren. Ga de grens over en buurt bij onze zuider- en oosterburen, en deze dag zal geen lichtje doen opgaan. Laat staan dat vandaag in de Verenigde Staten de slachtoffers van de Holocaust worden herdacht. Bob Dylan zal vandaag net zo doorbrengen als gisteren en morgen: zonder specifieke activiteiten om zijn Joodse volksgenoten te herdenken.

Desalniettemin staat Dylan met beide benen in de traditie van Joden, die te maken hebben gehad met het antisemitisme (niet specifiek het nazisme). Zijn grootouders, zowel via vader Abraham Zimmerman als moeder Beatrice 'Beaty' Stone hebben hun wortels in Oost-Europa. Opa Zigman Zimmerman werd in 1875 geboren in de haven van de Zwarte Zee bij Odessa, en vluchtte rond de eeuwwisseling naar Duluth, Minnesota. De grootouders van moeder Beaty, Benjamin en Lybba Edelstein, waren Litouwse Joden die in 1902 in Amerika kwamen.

Toen Dylan in 1978 voor het eerst een optreden in Nederland verzorgde, in het Rotterdamse voetbalstadion De Kuip, bracht hij een bezoek aan het Anne Frank Huis aan de Prinsengracht in Amsterdam. In de trein naar het volgende optreden, las Dylan een Engelstalige editie van Het Achterhuis.

4 mei. Dodenherdenking. Misschien moet ik maar stil zijn. Iets langer stil dan die 'verplichte' twee minuten om 20 uur. It's not dark yet.

Theme Time Radio Hour

Vandaag tien jaar geleden begon Dylan aan een nieuwe uitdaging in zijn imposante carrière: 3 mei 2006 was de eerste aflevering van zijn Theme Time Radio Hour. “It’s night (or night time) in the Big City” – met deze woorden begon actrice Ellen Barkin de afleveringen van Theme Time Radio Hour (TTRH), “with your host, Bob Dylan.” Honderd afleveringen werden gemaakt, met Dylan als talkshow-host. In die shows had de maestro een aantal songs bij elkaar gezocht uit zijn indrukwekkende muziekarchief, bijeengebracht onder één thema.

Na drie seizoenen liep het contract van de radio-host af. De zanger had geen behoefte aan een verlenging en wilde niet opnieuw achter de radio-microfoon kruipen. Desondanks zijn nog meer muzikanten die een radioshow presenteren. Zijn onder meer Nick Cave en Keith Richards niet in de voetsporen van de bard uit Minnesota getreden?

Enfin. Bob Dylan is geen talkshow-host meer. Hij richt zich meer en meer op zijn eigen muziek – nou ja, momenteel afgewisseld met het repertoire van crooner Frank Sinatra. Deze conclusie is zonder meer gerechtvaardigd, dat Dylan zich meer en meer voegt in de zogenoemde American Songbook, het nationale muzikale archief van de Verenigde Staten.

Veertien jaar

2 mei 2002, deze datum staat met dik gedrukte letters in mijn leven gegrift. Het is deze datum dat ik voor het eerst naar een optreden van Bob Dylan ben geweest. In Ahoy, Rotterdam. Met een geweldige begeleidingsband, bestaande uit de gitaristen Charlie Sexton en Larry Campbell, invaldrummer Jim Keltner en de muzikaal leider bassist Tony Garnier. Nog steeds geldt dit Dylan-concert voor mij als norm voor alle volgende optredens die ik van hem heb gezien.

Het is ook deze datum, 2 mei, dat ik met SP-coryfee Jan Marijnissen sprak. Ik interviewde de 'tovenaar van Oss' in zijn achtertuin, voor de Perspex, het tijdschrift van CU-jongerenafdeling PerspectieF. Een lange zit met het openbaar vervoer, drie uur heen en drie uur terug. Maar ik had het er graag voor over.

De dag van dit interview, was ook de dag dat Osama bin Laden door het Amerikaanse elite-leger werd omgebracht. De leider van een islamitische terreurorganisatie moest zijn meerdere erkennen in de leider van het land waar hij jarenlang tegen strijdde. Om Dylan aan te halen:

Sister, lemme tell you about a vision I saw

You were drawing water for your husband, you were suffering under the law

You were telling him about Buddha, you were telling him about Mohammed

in the same breath

You never mentioned one time the Man who came and died a criminal’s death

Zo is 't.

Dag van de arbeid

De Japanse tournee is voorbij, Dylan zal inmiddels wel weer thuis in Malibu, Florida, zijn. Een rustige maand voor de boeg: geen optredens. Zijn 75e verjaardag zal de maestro wel thuis vieren, misschien met zijn kinderen en wat goede vrienden. Misschien ook wel niet, wie zal het zeggen? En wie gaat het eigenlijk wat aan?

Een drukke en dure maand voor de fans wordt mei wel. Rond de verjaardag van de bard worden de nodige feestjes gevierd. Ik denk met veel plezier terug aan het NoordNederlandsDYLANfestival, dat vijf jaar geleden werd gehouden in Mussel – tijd vliegt, als je het naar je zin hebt. Het weekend voorafgaand aan Dylan's verjaardag verschijnt zijn nieuwe Frank Sinatra-album Fallen Angels. Datzelfde weekeinde verschijnt de boxset The Last Word On First Blues van dichter Allen Ginsberg. Dylan is (onder meer) te horen op de basgitaar in het nummer Do The Meditation Rock.

En dat zijn zomaar wat gedachten op deze Dag van de Arbeid. Een rustdag, deze eerste dag van een nieuwe maand. Ik weet niet of Dylan nog iets doet met deze internationale dag. Voor mij is het desalniettemin een reden om de bootleg Pointed Shoes And Shakespeare Hats te draaien. Dit is een opname van het concert dat Dylan 28 oktober 2015 gaf in Ahoy, Rotterdam. Een optreden dat begon met een puike versie van Maggie's Farm.

I ain’t gonna work on Maggie’s farm no more

No, I ain’t gonna work on Maggie’s farm no more

Well, I try my best

To be just like I am

But everybody wants you

To be just like them

They sing while you slave and I just get bored

I ain’t gonna work on Maggie’s farm no more

Een protestlied waarmee hij protesteerde tegen zijn folkpubliek; berucht is zijn uitvoering op het Newport Folk Festival in 1965, toen hij voor het eerst het publiek liet kennismaken met de 'nieuwe Dylan'. Het bleek een hard gelag.

Dat was toen. Ruim een halve eeuw geleden.