Koningin Beatrix bij benadering

Vandaag viert prinses Beatrix haar tachtigste verjaardag. Tot vijf jaar geleden was zij koningin der Nederlanden; pas toen ze 75 jaar was, droeg ze het vorstelijke stokje over aan haar oudste zoon Willem-Alexander. Dat is uiteraard haar goed recht, om zelf te bepalen wanneer ze aan haar welverdiende pensioen begint.

Voormalig koningin Beatrix. We kennen haar enkel bij benadering. De monarch hield het volk op gepaste afstand. Ook dat is haar goed recht. Want ze zit al in zo'n glazen kooi, dat het op z'n minst begrijpelijk is dat ze niet te dichtbij wil komen.

Bij benadering. Approximately. Maak van Beatrix een Jane, zet 'koningin' om in het Engels en je hebt een uitstekende titel voor een popsong.

Grammy's

Afgelopen weekend zijn de Grammy Awards uitgereikt. De ceremonie werd voor de zestigste keer gehouden, in liefst 84 categorieën waren beeldjes te verdelen. Dylan was voor één categorie genomineerd. Zijn Triplicate maakte kans op Best Traditional Pop Vocal Album, maar deze prijs ging naar Tony Bennett Celebrates 90 van producer Dae Bennett.

Dylan had ook genomineerd kunnen zijn geweest voor de categorie Best Historical Album. Immers, afgelopen jaar verscheen die schitterende box Trouble No More, aflevering 13 uit de Bootleg Series. Maar deze verzamelaar was niet genomineerd, en daarom uiteraard ook geen winnaar.

Terwijl in Madison Square Garden in New York de muziekprijzen werden verdeeld, werd in mijn stad Leeuwarden de Culturele Hoofdstad geopend. Onder meer met een optreden van de mooie Nynke Laverman. En de officiële opening door het koninklijk paar. Een jaar lang is Leeuwarden, samen met Malta, de Europese Culturele Hoofdstad.

Onder cultuur valt uiteraard ook literatuur. Ik maakte tijdens mijn middelbare schooltijd kennis met de Friese literatuur. Mijn docent Nederlands wees me op het boek Het Verzet van Harmen Wind. Zijn motivatie: de auteur citeert regelmatig uit het werk van Bob Dylan. En inderdaad, ik ben een aantal keer het refrein tegengekomen van One Of Us Must Know (Sooner Or Later) uit 1966:

But, sooner or later, one of us must know

You just did what you’re supposed to do

Sooner or later, one of us must know

That I really did try to get close to you

Harmen Wind vertaalde ook een aantal teksten van Dylan in het Fries. Hier hebben Ernst Langhout en Johan Keus dankbaar gebruik van gemaakt voor hun Friese Dylan-cd's. Ook bij 'in Frysk earbetoan oan Bob Dylan', onder de titel Earder As Letter, is geput uit de vertalingen van Harmen Wind.

Maar daar werd in Leeuwarden afgelopen weekend niet bij stil gestaan. Ook in New York is het werk van Harmen Wind niet genoemd. En dus doe ik het maar bij deze.

Moby Dick

Gisteren was het tijd om Knocked Out Loaded uit de kast te trekken. Een plaat waar Dylan met de pet naar gooide. Het is één van die zwakke broeders uit het oeuvre uit de jaren tachtig. Je doet er ook verder niets aan, accepteren is het toverwoord.

Nou vooruit, vol met discutabel materiaal is “Loaded” nou ook weer niet. They Killed Him, een nummer van Kris Kristofferson, is niet heel stevig. Mede door het kinderkoor. Maar het is een poging om er iets van te maken.

Brownsville Girl, elf minuten, is weer van een ander kaliber. Geschreven met toneelschrijver Sam Shepard. In 2012 speelde Will Oldham (Bonnie "Prince" Billy) een uitvoering tijdens een benefiet-voorstelling voor Actors Theatre in Louisville. Voor de chauvinisten onder ons: deze zelfde Bonnie Prince Billy maakte in 2015 een singel met Broeder Dieleman voor Record Store Day. Bonnie Prince Billy speelde de Engelse versie van Dieleman's Gloria, terwijl Broeder Dieleman de Three Questions in het Zeeuws vertolkte als Drie Vragen.

Enfin.

Brownsville Girl. Daarin wordt gerefereerd dat het enige wat we over Henry Porter weten, is dat zijn naam niét Henry Porter was. Maar Dylan haalt in deze song ook regelmatig Gregory Peck aan. De acteur speelde Captain Ahab in de verfilming van Moby Dick uit 1956. Het gelijknamige boek van Herman Melville is één van de drie boeken, die Dylan aanhaalt in zijn Nobel Speech.

Het doet er niet toe.

Het doet er wél toe. Het lezen van literatuur, maar ook boekverfilmingen, het is belangrijk. Het verrijkt je kennis, je wereldbeeld. En je kunt het altijd gebruiken in je eigen teksten. Of je er door laten inspireren. Dát is dus de waarde en de functie van kunst en cultuur.

All Along The Watchtower

Kees de Graaf is een Dylan-kenner bij uitstek. Hij analyseert de teksten van Dylan tot op het bot. Dat doet hij goed, want zijn besprekingen worden over de hele wereld gelezen. Zoals het gaat bij bestudering van literaire teksten, worden zijn weerspiegelingen niet door iedereen gedeeld. Dat hoort er bij. Literatuur is altijd een bron van discussie.

Gelukkig maar, want anders waren we gauw uitgepraat. Uiteindelijk gaat het er om dat we over literatuur praten. Of dat nu via tekstanalyses gaat of via een campagne voor lijstjes voor het belangrijkste boek, dat is ondergeschikt. Het gaat om de boeken en de literatuur.

Enfin.

Kees de Graaf attendeerde me via een lezing van hem op All Along The Watchtower. Een nummer van de elpee John Wesley Harding en bekend geworden in de uitvoering van Jimi Hendrix. Jan Donkers en Jan Stroop bespreken het nummer in hun boekje Bob Dylan Bij Benadering uit 1973. Ik kreeg dit boek op mijn verjaardag van mijn oudste broer. “Volgens kenners het beste boek dat ooit over Dylan verschenen is,” liet broer weten in een kattebelletje bij het boek.

De twee schrijvers zeggen dat All Along The Watchtower vermoedelijk is geïnspireerd op Jesaja 21. Het duo citeert: Zet een wachter uit, die meldt wat hij ziet; ziet hij ruiters te paard, twee aan twee, ruiters op ezels, ruiters op kemels, zo gauw hij ze maar even merkt, moet hij roepen: ik zie ze.

Na een tekstbespreking noteren Donkers en Stroop: “Wie er op wijst, dat Jesaja hem waarschijnlijk tot deze song inspireerde, heeft gelijk, maar moet tegelijkertijd bedenken, dat Dylan de bijbelse visie – of wat men doorgaans daarvoor houdt – heeft omgekeerd. Het kan ook zijn, dat hij als weinigen de bijbel heeft begrepen.”

Desalniettemin, dien je de tekst van All Along The Watchtower volgens De Graaf omgekeerd chronologisch te lezen. Dus te beginnen bij het derde couplet. Met middelste gedeelte blijft op dezelfde plek te staan. Om het lied te eindigen met de eerste regels. Dan krijg je de volgende tekst onder ogen:

All along the watchtower, princes kept the view

While all the women came and went, barefoot servants, too

Outside in the distance a wildcat did growl

Two riders were approaching, the wind began to howl

“No reason to get excited,” the thief, he kindly spoke

“There are many here among us who feel that life is but a joke

But you and I, we’ve been through that, and this is not our fate

So let us not talk falsely now, the hour is getting late”

“There must be some way out of here,” said the joker to the thief

“There’s too much confusion, I can’t get no relief

Businessmen, they drink my wine, plowmen dig my earth

None of them along the line know what any of it is worth”

Renaldo & Clara's veertigste

Gisteren werd een bescheiden feestje gevierd. De film Renaldo & Clara vierde haar veertigste verjaardag. Precies vier decennia geleden werd Dylan's regiedebuut voor het eerst vertoond in de bioscopen. De euforie duurde trouwens nog geen week, want dankzij de neersabelende kritieken werd de film al binnen een week weer uit de filmzalen gehaald.

Spijtig? Nee. Ik heb wel eens een bootleg-versie van de film gezien. Je kunt Renaldo & Clara niet officieel te pakken krijgen – een re-release op video, dvd of blu-ray zit er niet in.

Enfin.

De film is geen topper. Leuk voor de Dylan-fans, maar voor “grote publiek” geen succes. Vanwege de lengte. Vanwege de verwarrende rolverdeling. Vanwege de mengeling van een tourverslag en een speelfilm. Dat soort dingen.

Gelukkig is bij de uitgave van The Bootleg Series Vol. 5: Bob Dylan Live 1975, The Rolling Thunder Revue een dvd meegeleverd, met daarop drie Renaldo & Clara-songs: Tangled Up In Blue, Isis en alleen het audio-fragment Isis.

Dat is dan wel weer leuk.

Echo Helstrom

De afgelopen dagen ben ik geveld door een behoorlijk griepvirusje. Inmiddels ben ik weer zo hersteld, dat ik mijn bed weer uit kom. En dat ik ook wat tijd besteed aan het surfen op internet. Om weer bijgepraat te worden over het een en ander. Aan NPO Radio 1 heb ik veel, zeker de journaal-uitzendingen. Maar het moet inderdaad gezegd worden: de nationale nieuws- en actualiteitenzender is wel erg gericht op de Randstedelijke bubbel.

Enfin. We zijn er weer. Min of meer.

Dat geldt niet voor Echo Helstrom. Dit voormalige vriendinnetje van Bob Dylan zou vorige week zijn overleden. Het is allemaal van horen zeggen, maar ook de Engelstalige Wikipedia over Echo heeft haar overlijdensjaar genoteerd. Het lijkt er dus op, dat ze daadwerkelijk het tijdelijke voor het eeuwige heeft verruild.

Echo Helstrom, een wat Zweeds klinkende naam. Toch was zij net als Dylan gewoon afkomstig uit Hibbing, Minnesota. Ze waren klasgenoten, vrienden en zelfs geliefden. Echo, “a strange name”, zoals Dylan het ooit omschreef, staat symbool voor Girl from the North Country. Dit nummer uit 1963 van The Freewheelin' Bob Dylan, is de naamgever van de nu lopende succesvolle musical, “Dylan-song based”.

Of is toch Bonnie Beecher het meisje uit het noorden? Succes en populariteit hebben meerdere vaders.

Echo Helstrom. God hebbe haar ziel.

Legendarische shows

Met een collega maakte ik een lijstje met legendarische shows van Bob Dylan. Altijd leuk om met Dylan bezig te zijn en in zijn verleden te duiken. En zo zien we het optreden terug, dat door recensent Robert Shelton is besproken in The New York Times, het optreden van Live Aid, die show in San Diego en Newport Folk Festival. Om maar eens wat te noemen.

Wat doe je met zo'n lijstje? Het is een historisch overzicht van de lange carrière van Dylan. Je ziet waar hij langs is geweest. En wat hij heeft meegemaakt. Dat verleden heeft de zanger geschaafd, gemaakt tot wie hij nu is. Ken je verleden om het heden te begrijpen.