Wanneer hij terugkomt

Inmiddels druppelen nieuwe concertdata binnen voor de Europese najaarstournee van dit jaar. Na zijn Nederlandse optredens, gaat Dylan gelijk door naar Duitsland, Zwitserland en Italië. Een lange tour van bijna twee maanden – op één week na, zoals het nu lijkt. Dylan on the road, het blijft een mooi gezicht.

Ik verheug me er op als Dylan begin november in Carré optreedt. Maar dat duurt nog een heleboel nachtjes slapen. Misschien is het ook maar goed dat mijn geduld op de proef wordt gesteld. I want it all and I want it all, zong een Britse popgroep. Dat wil ik ook wel eens, maar geduld is een schone zaak.

Woordenschat

Bob Dylan zou volgens het website Musixmatch een beperktere woordenschat hebben dan rapper Eminem en Jay-Z. Die twee gebruiken respectievelijk 8.818 en 6.899 verschillende woorden waar Dylan 'slechts' 4.883 voor gebruikt. Daarmee komt Dylan op plek 5 te staan.

Wat was er ook al weer tussen Dylan en Jay-Z? Oh ja, rapper Pablo Dylan – ja, de kleinzoon van Bob en zoon van filmregisseur Jesse – noemde opa de Jay-Z van zijn tijd. Muzikaal gezien dus, want Musixmatch zegt dat qua vocabulaire de twee behoorlijk uit elkaar liggen.

Ik mag niet oordelen over het verschil tussen Eminem en Jay-Z enerzijds en Dylan anderzijds. Want ik ben niet thuis in de wereld van de twee mannen met een enorme woordenschat. Toch kan ik het niet laten om de niet-onderbouwde stelling te deponeren, dat Dylan meer zegt met een kleiner aantal woorden dan Eminem en Jay-Z bij elkaar.

Newport

Komende zaterdag is het vijftig jaar geleden dat Dylan voor het eerst elektrisch speelde – op het Newport Folk Festival, waar hij al twee keer speelde. Dylan was de belofte, woordvoerder van de jonge en talentvolle generatie singer-songwriters.

Het was niet zozeer dat Dylan zijn publiek verraadde, door zijn gitaar in te pluggen. Meer folkartiesten hadden hun gitaren versterkt, zoals Johnny Cash (onder andere). Nee, de reden dat Dylan door het publiek werd uitgejouwd, kwam doordat hij niet te verstaan was. En omdat hij definitief brak met zijn folk-verleden.

Tekstueel was Dylan al een andere weg in geslagen, getuige ook zijn laatste 'pure' folkplaat Another Side Of Bob Dylan. Niet alleen maar protest, maar ook meer en meer liefdesliedjes. Alsof die ontbraken op de voorgaande albums. Maar met meer op de liefde geënte teksten was Dylan al niet meer “één van ons”.

Met het gebruik van een rockband, geformeerd uit blues- en folkartiesten die op het festival aanwezig waren – het kon niet door de beugel. De vader van de folkmuziek, Pete Seeger, zou volgens het verhaal met een bijl bij de stroomtoevoer hebben staan, klaar om met één klap een einde te maken aan Dylans optreden.

Maar het is duidelijk dat Seeger niet heeft doorgezet.

Enfin.

50 jaar rock op een folk-festival. Reden genoeg om er maar eentje op te drinken.

Like A Rolling Stone

Vandaag bestaat de singel Like A Rolling Stone (LARS) van Dylan precies vijftig jaar. Een halve eeuw rockmuziek. Die eerste slag op de drum, aan het begin van het lied, maakte van Dylan definitief een rockartiest in plaats van een folkzanger. De thematiek uit de folkmuziek had de zanger al een tijdje eerder achter zich gelaten – niet zozeer meer protest, maar steeds meer de liefde werd door de jongen uit Hibbing, Minnesota, bezongen.

Maar ook muzikaal was Dylan begin 1965 aan het veranderen. Zijn elpee Bringing It All Back Home bevatte naast een volledig akoestische plaatkant ook een plaatkant met elektrische begeleiding. Weliswaar een subtiele begeleiding, maar toch – het wás er al.

Enfin. LARS 50 jaar. De singel werd krap vier weken eerder opgenomen. Met zijn band oefende Dylan al die 15e juni met het lied, een dag later werd de definitieve versie op de band geplaatst. Niet alleen dat Dylan nu elektrisch is en keiharde rock maakt, het nummer is ook vanwege de lengte een unicum: zes minuten! Het zou nog tien jaar duren voordat Queen met Bohemian Rhapsody zou komen.

Zes minuten. In eerste instantie weigert platenmaatschappij Columbia Records het nummer uit te brengen als single. Onder druk van verschillende dj’s komt Columbia toch over de brug, en brengt LARS uit. Maar wel doormidden geknipt, met de helften op beide kanten van de single. Op 20 juli 1965 wordt het nummer alsnog als volledige nummer op single uitgebracht, met op de B-kant Gates Of Eden, van Dylans vorige lp Bringing It All Back Home.

Belangrijk onderdeel van deze song is het orgel, bespeelt door gitarist Al Kooper. Hij kijkt toe vanuit de controlekamer naar het opnameproces en wil graag meespelen met de nieuwe ster aan het firmament – wetende dat de gitarist van dienst, Mike Bloomfield, een betere gitarist is dan hijzelf. Toch ziet Kooper een rol voor hem weggelegd. Als toetsenist Frank Owens overschakelt van orgel naar piano, vraagt Kooper aan producer Tom Wilson of hij mee mag spelen. Wilson mompelt wat, “maar zei geen nee,” aldus Kooper. Ondanks zijn gebrek aan ervaring met toetsinstrumenten, bluft hij zich erdoor heen. Als de band het nummer terugluistert, vraagt Dylan aan Wilson of het orgel wel wat harder mag klinken.

Het is misschien overdreven om te zeggen dat LARS de wereld heeft veranderd. Maar een rimpeling in de muziekwereld leverde het nummer op z'n minst wél op. Play fucking loud, schreeuwde Dylan zijn begeleidingsband toe, toen hij was uitgescholden voor Judas. Dat lijkt me de beste opdracht voor vandaag, ter ere van een halve eeuw Like A Rolling Stone.

Najaarstournee 2015

De zomertournee die Bob Dylan donderdag afsloot was nog niet voorbij, of de nieuwe data voor in het najaar werden alweer bekend gemaakt. Donderdag 1 oktober reizen Dylan and his band opnieuw af naar het Europese continent voor een serie optredens. Aan het slot van die tour staan vier optredens in Nederland – maandag 2 november in het Muziekgebouw Eindhoven (hierna een tussendoortje in het Franse Rouen, 3 november) en donderdag 5, vrijdag 6 en zaterdag 7 november in Carré, Amsterdam.

Inmiddels zijn er zes optredens in november bijgeboekt: vrijdag 13 november en zaterdag 14 november in Basel, woensdag 18 en donderdag 19 november in Bologna (Italië) en vrijdag 20 en zaterdag 21 november in Milaan. Misschien dat Dylan een lang tourprogramma wacht in het najaar. Twee maanden met de tourcamper door Europa reizen. Fiets mee, zodat hij -incognito- de stad per fiets kan verkennen.

Het zou kunnen. De periode tussen de net afgeronde tournee en de komende Revue is vrij lang, dik twee maanden. Tijd genoeg om aan de lijst met data en locaties nieuwe data en dito locaties toe te voegen.

Setlist Lörrach, Duitsland, 16 juli 2015

Things Have Changed

She Belongs To Me

Beyond Here Lies Nothin'

Don't Think Twice, It's All Right

Duquesne Whistle

I'll Be Your Baby Tonight

Pay In Blood

Full Moon And Empty Arms (song by Buddy Kaye and Ted Mossman)

The Levee's Gonna Break

Visions Of Johanna

Early Roman Kings

Shelter From The Storm

Blind Willie McTell

Tweedle Dee & Tweedle Dum

Desolation Row

Ballad Of A Thin Man

Encore

All Along The Watchtower

Bovenstaand de setlist van gisteravond in Lörrach, Duitsland (met dank aan BobLinks). Hiermee is de Europese zomertournee van 2015 afgerond. Dylan heeft nu 2,5 maand rust, voordat hij 1 oktober weer start aan een nieuwe tournee. Dan komt de Amerikaan opnieuw naar Europa, waarbij er vier optredens staan gepland in Nederland (maandag 2 november in Muziekgebouw Eindhoven, donderdag 5, vrijdag 6 en zaterdag 7 november in Carré, Amsterdam).

Wat gaat er in de tussentijd gebeuren? Wordt er misschien een nieuwe cd uitgebracht? En wat voor een cd zal dat dan zijn? Een nieuw studio-album? Een verzamelaar? Worden we verrast met de twaalfde aflevering van The Bootleg Series, met als thema Blood On The Tracks of The Gospel Years? Of komt er eindelijk een vervolg op het eerste deel uit Dylan's autobiografie Chronicles?

Natuurlijk, het is koffiedik kijken. Omdat we het gewoon niet weten. Maar ook omdat we ons moeten laten verrassen. Zoals Dylan ons vaker heeft verrast. De verrassing is immers de kracht van de meester, in deze.

Setlist Locarno, Zwitserland, 15 juli 2015

Things Have Changed

She Belongs To Me

Beyond Here Lies Nothin'

Don't Think Twice, It's All Right

Duquesne Whistle

I'll Be Your Baby Tonight

Pay In Blood

Full Moon And Empty Arms (song by Buddy Kaye and Ted Mossman)

The Levee's Gonna Break

Visions Of Johanna

Early Roman Kings

Shelter From The Storm

Blind Willie McTell

Tweedle Dee & Tweedle Dum

Desolation Row

Ballad Of A Thin Man

Encore

All Along The Watchtower

Bovenstaand de setlist van gisteravond in Locarno, Zwitserland (met dank aan BobLinks). Met alleen nog het optreden van vanavond in Lorrach, Duitsland, kunnen we misschien al wel conclusies trekken. Namelijk dat Dylan aan het einde van deze sub-tournee weer min of meer terugkeert naar de speellijst als waar hij in Mainz (20 juni) aan begon. Dat hij het grootste gedeelte van deze tour vooral de bekende setlist speelde. Dat Dylan de volgorde van de songs nog aan het perfectioneren is.

Of zijn dit geen conclusies, maar enkel interpretaties? En in hoeverre doet het ertoe? Het doet er in feite niks toe.