Aantekeningen #23: boek, onder de rode lucht

Deze week vierde Under The Red Sky zijn 25e verjaardag. Een kwart eeuw geleden verscheen de opvolger van Oh Mercy, wat een uiterst succesvol album voor Dylan was. Ik kocht dit album zelf een jaar of twaalf, dertien geleden op een marktje in Heerenveen.

Under The Red Sky, onder de rode lucht. Een sterk album is het niet echt. Hoewel de plaat wel een paar mooie nummers kent. Born In Time, 2 x 2, het titelnummer, mooie nummers. Cat’s In The Well – dit nummer speelde Dylan live in 2003, op de twee Amsterdamse avonden in november van dat jaar. Dat was voor mij ook de beste kennismaking met dit nummer én met het album.

Opgedragen aan zijn ‘geheime dochter’ Gabby Goo Goo, in een periode dat Dylan's tweede (en geheime) huwelijk strandde. Toen hij muziek opnam met zijn 'halfbroers' van de Traveling Wilbury's.

Enfin, een leuk tussendoortje.

Volgende week verschijnt het boek Joker, Dief en Eskimo van Dylan-kenner Jochen Markhorst. Hij schrijft al regelmatig verhalen voor het blog van Tom Willems. Een kleine 20 euro, 150 pagina's en 31 Dylansongs. Iets om naar uit te kijken!

Een mooi boek, zo onder de rode lucht.

Joost Zwagerman

Waarom zou ik op een Dylan-blog moeten schrijven over Joost Zwagerman? De twee hebben weinig met elkaar gemeen. Feitelijk niks. Dylan is een soort Artist in Residence – een uitvoerend artiest, die op het podium zijn boodschap verteld. Niet zozeer zijn eigen boodschap, want daarvoor staat Dylan de laatste jaren teveel in de schaduw. Letterlijk.

Nee, bij Dylan draait het om de boodschap die de wereld in moet worden geslingerd. En daarvoor maakt hij gebruik van het fysieke podium. Daar preekt hij, dat is zijn kansel. Zijn kronieken, zijn schilderijen, zijn schetsjes, het zijn Toon Hermans-achtige 'versjes' bij het grotere verhaal.

Zwagerman was een publicist, hij schreef romans, gedichten, columns, recensies, gaf gastcolleges over kunst. De Zwaag werd een media-persoonlijkheid. Waar Dylan zichzelf uit de media begint te begeleiden, werd De Zwaag meer en meer onderdeel van die media.

Beide mannen hebben de pen als wapen, het woord als verdedigingsmechaniek. Maar daarmee is ook alles gezegd. Waarom ik dan toch iets plaats over Zwagerman? Omdat er misschien een lied zit in het leven van de Haarlemmer. Een North Country Blues, misschien. Zoiets, denk ik.

Maar het is ook, omdat ik het nog niet kan hebben dat een publicist als Zwagerman zichzelf van het leven benam. Via deze weg een soort publieke rouwverwerking van het verlies van een publiek figuur. Zoiets als dit, dus.

Omdat ik van Dylan heb geleerd, dat voor elke publieke gebeurtenis woorden te vinden zijn.

Kaj #2

Zaterdag schreef ik over Kaj, het christelijke boekenweekgeschenk uit 1998. Ik schreef al over het citeren van Dylan. Maar nu ik het geschenk uit heb, ben ik nog een Dylan-citaat tegengekomen. En opnieuw uit Oh Sister. Ik citeer graag het betreffende gedeelte uit Kaj:

''Het was na ons derde optreden in het Tivoli-theater in Utrecht,' begint Kaj. Hij hapert. 'We hadden in het voorprogramma gezeten van een Midnight Oil-achige band uit Australië. De eerste twee nummers waren moeizaam gegaan. We waren begonnen met onze grungy Springsteen-cover, Adam Raised A Cain, maar mijn stem had de hoge uithalen net niet gehaald. Ik had gefluit gehoord vanachter uit de donkere zaal. Daarna had ik op eigen houtje een nummer van Dylan ingezet en de rest van de band moest wel volgen. Bij de woorden When I come to lie in your arms, don't treat me like a stranger had ik Tamara's blik gevangen. Gepijnigd. Ze haatte dit nummer en ik wist waarom.''

Meer citeer ik niet. Benieuwd naar de reden van Tamara's haat? Tjah, lees het boekje maar.

Live 1961 – 2000; 39 years of live performances

Door een aantal opeenvolgende gebeurtenissen, kreeg ik de cd Live 1961-2000 in mijn handen geduwd. Een Dylan-cd met als ondertitel: 'Thirty-nine years of live performances'. Het album werd anderhalf decennium uitgegeven in Japan, alsof dat zo'n groot Dylan-minnend land is. Enfin, het ís uitgegeven en het ís uitgebracht in Japan. Daar moeten we het mee doen.

De cd is een hebbedingetje dus, uitgebracht door SME Records. Alleen op de Japanse markt. Het leuke aan zo'n aparte uitgave is dat de liner notes in de eigen landstaal zijn geschreven. Mijn Japans is niet zo heel goed, dus ik moet maar gewoon doen met de gekozen nummers op de cd. Geen slechte beperking.

Live 1961-2000 is een leuk samengestelde cd. Allemaal live-opnames, vanzelfsprekend. Live-opnames van leuke nummers, die tot aan het verschijnen van deze cd onbekend of ondergeschoven waren. Een aantal van die onbekende live-opnames op deze cd is inmiddels door de geschiedenis ingehaald.

Neem bijvoorbeeld I Don't Believe You. Opgenomen in de Free Trade Hall, Manchester, in 1966. Inderdaad, het beruchte “Judas!”-concert. Tegenwoordig is dit nummer gewoon regulier te beluisteren op The Bootleg Series 4: Live 1966.

Of luister naar It Ain't Me Babe, door de Japanners geplukt uit de film Renaldo & Clara. Deze versie is ook gewoon te vinden op The Bootleg Series 5: Live 1975, het muziekverslag van The Rolling Thunder Revue.

Andere nummers waren al eerder op cd gezet, zoals Slow Train op Dylan & The Dead en Dignity van MTV Unplugged. Leuk is de live-opname van Country Pie (live in Portsmouth, 2000) en Born In Time (opgenomen in 1998 in New Jersey).

Maar waar het mij persoonlijk vooral om te doen is, is de opening. In 2001 schreef ND-journalist Herman Veenhof het volgende over Live 1961-2000:

'”Hoe bedoel je: gelukkig?”, schraapte Dylan vorig jaar [in 2000 dus] nog tegen een journalist van het liberale boegbeeld van de popmuziek, Rolling Stone, toen die hem vroeg of hij, eh...., gelukkig was. “Gelukkig? Dat is een woord voor yuppen. Het gaat niet om geluk of ongeluk, maar om gezegend zijn of niet. Zoals de Bijbel zegt: Welzalig de man die niet wandelt in de raad der goddelozen.” Dylan citeert daar de King James Version van Psalm 1:1 [Blessed is the man that walketh not in the counsel of the ungodly, nor standeth in the way of sinners, nor sitteth in the seat of the scornful.]

Diezelfde toon ademt de gospel blues, de afkeer tegen de troep die de wereld herbergt en de hoop (geen zekerheid meer) dat de hemel beter is. Niet voor niets opent een gloednieuwe cd met 'live'-uitvoeringen met 'Somebody Touched Me' ('must have been the hand of the Lord'), een up tempo religieuze song die in elke kerk zo gezongen kan worden.

Het nummer wordt gevolgd door Wade in the Water, bijna veertig jaar terug opgenomen. Dylans stem is daar al net zo'n krakerig oud mannetjesgeluid en de boodschap, over Gods kinderen die voortstrompelen door het vuile water in de Jordaan, weinig hoopgevend voor de jonge zanger. 'Het leven van Bob Dylan' lijkt een cirkelgang.'

Tot zover Herman Veenhof, in wiens woorden ik mij kan vinden en waar ik het dus ook bij wil laten. Voor deze zondag.  

Kaj

Ik ben bezig in de novelle Kaj van journalist Ronald Westerbeek. 'Kaj' is het christelijke Boekenweekgeschenk van 1998. Uit heb ik het nog niet, maar dat zal niet lang meer duren. Dit soort geschenken kosten je een dagdeel om te lezen.

Ik zou Kaj voor dit blog onopgemerkt laten, ware het niet dat Westerbeek in dit boek Dylan heeft geciteerd. Zoals het motto van het tweede hoofdstuk, waarin een zin van Oh Sister staat: “When I come to lie in your arms you should not treat me like a stranger.”

De hoofdpersoon in dit boek vertelt over zijn eerste bandje, waarbij muziek wordt gespeeld van de drummer, van Lou Reed en van Bob Dylan. Ik citeer:

''Hoe noemen we de band eigenlijk?' vroeg Elissa.

'Desolation Row,' zei ik. 'Naar een nummer van Dylan.'

'Dat is goed,' zei Koen en daarna was er geen discussie meer mogelijk.

'Waarom “desolation”?' probeerde Erik nog.

'Nooit waren er op aarde zo veel mensen. Nooit waren we zo eenzaam.''

Daar kunnen we het mee doen.

Tournee

Over vier weken begint Bob Dylan aan de nieuwe tourleg. In bijna twee maanden tijd reist de maestro het Europese continent over. Tijdens deze tournee treedt Dylan vier keer op in Nederland: maandag 2 november in het Muziekgebouw in Eindhoven en donderdag 5, vrijdag 6 en zaterdag 7 november in Carré, Amsterdam.

Zelf ga ik de laatste avond, 7 november. Reken maar dat ik er zin in heb. Maar het duurt nog vier weken voordat de tournee begint. En dan nog eens een maand voordat Dylan in onze hoofdstad landt.

Wachten, wachten, wachten.

Onder Invloed

Matthijs van der Ven is een muziekliefhebber. Dat kan niet anders. Hij onderhoudt namelijk de website Onder Invloed. Op deze site spelen Nederlandse muzikanten een nummer van hun grote voorbeeld. Het loont de moeite om eens op dit blog rond te sneupen.

Behalve een website, heeft Van der Ven ook een boek geschreven met dezelfde titel. Het is mij nog niet gelukt om het boek te lezen. Niet in zijn geheel, althans. Bij het doorbladeren van Onder Invloed ben ik al wel de naam van Dylan een aantal keer tegengekomen.

Met de belangrijkste notering in het afsluitende 'Over Onder Invloed': “Het idee voor dit project ontstond in de zomer van 2007, door het lezen van Bob Dylans autobiografie Chronicles tijdens het Sziget-festival in Boedapest. Dylan schrijft over de muzikanten die een voorbeeld voor hem zijn geweest, onder meer in zijn jongere jaren. Al lezende, bedacht ik een concept waarbij ik de invloeden van muzikanten kon combineren met mijn kersverse fascinatie voor video.”

Hier moet ik het maar bij laten. Want er is immers niets wat nog gezegd moet worden.